Şizofren nedir? Şizofreni belirtileri nelerdir?

Şizofreni Nedir?

Şizofreni, bireylerin gerçek ve gerçek dışı gerçekleşen hadiseleri birbirine karıştırmasına, gerçekleri gerçek olmayanlardan ayırt edememesine yol açan, sıhhatli düşünememeye yol açan, duygu denetimüne engel olan bir hastalıktır. Özellikle gelişimi yavaş yavaş olur. Hastalığın erken tespiti ve tedavisi gerektiğince önemlidir. Erken tespit yardımıyla hastada ciddi komplikasyonlar gelişmeden hastalığı denetim altına almayı sağlar.

Hastalık genel olarak, halüsinasyonlardan, paranoyalardan, korkulardan, çarpık kanaatlerden oluşur. Şizofreni hastalarında yansıtıldığının aksine tehlikeli davranışlar ve çoklu kişilik sorunu gibi haller söz hususu değildir. Fakat medyanın bize yansıttığı dizi ve filmlerde, bu tür hastaların işlendiği konularda genelde hastalar tehlikeli ve saldırgan yansıtılmaktadır. Şizofreni hastaları doğru tedavileri gördüğünde çevresiyle uyum içersinde yaşayabilirler. Aileleriyle, arkadaşlarıyla ya da tek başlarına hayatlarını sürdürebilirler.

Şizofreni hastalığı, yatışma ve alevlenme evrelerinden oluşur. Hastalığın alevlenme döneminde, gerçek ve gerçek dışı hadiseler birbirine yaydırılır ve arasındaki fark fark edilemez. Bu hale psikoloji literatüründe “psikoz” denir. En kuvvetli yaşanan psikotik rahatsızlıklardan biri şizofrenidir. Belirtiler şahıstan şahsa ve hastalığın şiddetine göre değişkenlik gösterir. Alkol ve diğer alışkanlık maddeleri, stres,tedavideki ilaçların kullanılmaması gibi faktörler hastalığın şiddetini arttırabilir.

Şizofreni Bulguları Nelerdir?

​Hastalığın başlangıç döneminde, çoğu hastalıkta bulunduğu gibi, açıklanan daha hafiftir. Hastanın yakınları bu dönemde bir şeylerin yolunda gitmediğini fark edebilirler. Belirtiler, duygu, kanaat ve davranış sorunu olarak görülür. Kendini ifade edememe, sanrılar hayata, halüsinasyon hayata gibi açıklanan mevcuttur. Belirgin açıklanan şu şekildedir:

Şizofreni hastalarında gerçek dışı şeylere inanç vardır. Hayaller ve sanrılar gibi… Örnek verecek olursak; hasta birinin onu sıksık takip ettiğini, ona zarar vereceğini, büyük bir felaketin meydana geleceğini düşünür ve bunlara inancı nettir.
Bu hastalarda düzensiz motor hareketleri ve düzensiz davranışlar görülür. Çocuksu davranışlar, amaca odaklanamama,abartılı gösterilen hareketler gibi açıklanan vardır. Bunun yanısıra garip duruş şekli, kurallara uymama, direnç gösterme gibi açıklanan de vardır.
Düzensiz düşünme ve konuşma bir diğer belirtidir. Hasta konuşurken kendini ifade edemez. Sorulara verilen cevaplar yetersizdir. Konuşurken anlamsız olan kelimeler kullanabilir.

Belirtiler Nasıl Anlaşılır?

Bu soruya cevap olarak çoğu numune olay gösterilebilir. Yukarıdaki sendromların yanı sıra hastalarda hijyensizlik de görülebilir. Önemli hadiselera karşı duygusuzluk, yakınlarına karşı kuşku duyma, sebepsiz ilerleyen duygusallık, çalışma verimliliğinin azalması, mimiksizlik gibi diğer açıklanande vardır. Bu semptomların birtakımları hastada sıksık mevcutken birtakımları ara ara kendini gösterir.

Şizofreni Neden Olur?

Şizofreniye neyin sebep bulunduğu tam manasıyla bilinmemektedir. Kalıtsal ve bölgesel faktörlerin yanısıra beynin kimyasal yapısının da tesiri büyüktür. Ailesinde şizofreni ya da değişik bir psikotik rahatsızlık hikayesi belirleme edilen şahıslarda bu hastalık daha çok görülebilir. Yapılan çalışmalar da bu hastaların merkezi sinir sistemi ve beyin yapısının sıhhatli bir şahıstan değişik bulunduğunu göstermiştir. Beyin yapısından kaynaklı problemlerda dopamin ve glutamat gibi nörotransmitterlere bağlı problemlerin yol açtığı düşünülmüştür. Bilim dünyası şizofreninin bir beyin hastalığı bulunduğunu düşünmüştür. Araştırmalar son süratle devam etmektedir.

Şizofreni Teşhisi Nasıl Konur?

​Yaşadığı problemler yakınları doğrulusunda fark edilen hastaların kliniğe getirilmesiyle koyulur. Bulguları şizofreni ile benzerlik gösteren çoğu rahatsızlık bulunduğu amacıyla tespit koyarken zorlanılabilir. Bu gayela eksperler tespit koyarken birtakım testler, muayene yardımıyla hastalığın şizofreni bulunduğunu belirleme eder. Hastalıkta görülen birtakım açıklanan, alkol kullanımı, madde bağımlılığı ya da birtakım ilaçların yan tesiri nedeniyle meydana çıkabilir. Bu gayela bozukluğun neyden kaynaklandığı ayrıntılı araştırılmalıdır. Hastalığın şiddetinde göre en iyi tedavi süreci uygulanır.

Şizofreni Tedavisi Nasıl Yapılır?

Şizofreni süreğen bir rahatsızlıktır. Semptomlar ilaçlar yardımıyla kısmen ortadan kalkar ancak hastalık hayat boyu tedavi ister. İlaçların beyindeki dopamin isimli nörotransmittere tesir ederek iyileşme yaptığı düşünülür. İlaç tedavisinde asli gaye, kişideki hastalık sendromlarıni ortadan kaldırmak, bireylerin diğer insanlar gibi bir hayat sürmelerini sağlamaktır. Bir diğer gaye ise, hastalık hayat boyu sürdüğü amacıyla düşük dozla hastalığı hafifletmektir. Eksperler doğrulusunda hasta sıksık denetim altındadır. İlaçlarının dozu, gerektiği zaman, düşürülür ya da yükseltilir. İlaçların tesiri aşağı yukarı 3-4 haftada görülür.

Hastalar, ilaçları, çok yan tesiri olması nedeniyle pek kullanmak istemez. İlaç almamakta direnen birtakım hastalara ilaçlar enjekte edilerek verilir. İlaçlara ek olarak bireysel terapiler de uygulanabilir. Mesleki rehabilitasyon, aile terapileri, sosyal yetenek eğitimleri gibi terapilerdir bunlar. Bu ek tedaviler yardımıyla hasta biraz daha sıhhatli bir hayat sürdürebilir. Doğru tedaviler uygulandığında hastalar rahat, başarılı ve üretken bir hayat yaşayabilirler. Kendimizde ya da bir yakınımızda şizofreni bulguları varsa en yakın bir sıhhat kuruluşuna başvurup lüzumlu tedbirleri ve verileri aldıktan sonra doğru tedaviye başlanmalıdır.