Çevre Ve Hava Kirliliğinin Salgınlara Etkisi

Pandemi başladığından beri, pislik seviyeleri düştü, hayvanlar daha evvelce terk ettikleri alanlara geri döndü ve insanlar daha çok yürüyerek ve bisikletle seyahat etmeye başladı. Bu hal kısa hayatlı olmasına rağmen, davranışları değiştiren bu tesirin bazılarının tabiat ve insan hayatı amacıyla olumlu tesirlerini gözlemlenmiştir. Bunun yanısıra fazlası şahıs bu beklenmedik pozitif ilerlemelere tanık olunca, etraf ve sıhhat arasındaki ilişki ile alakalı yeni bir anlayış getirmiştir.
Ormansızlaşma ve sıcaklıkların artması gibi problemlerin her türün yok olma tehlikesini nasıl çoğalttığı bilinmektedir. Küresel eko düzenin bir parçası olarak, insanlar iklim farklılığınin tesirinden direk olarak tesirlenmezler. Oysa aşırı değişen iklimler, su kaynakları, hava niteliği ve besin üretimi gibi faktörleri tesirleyerek insanlık amacıyla bir tehdit oluşturmaktadır. 2018’de Dünya Sıhhat Örgütü, küresel ısınmanın 2030-2050 arasında 250.000 ek ölüme amacıyla olacağını ön görü etmektedir.

Hava Kirliliği Neden Hasta Ediyor?

Çevre ve Hava Kirliliğinin Salgınlara Etkisi Hava pisliğinin bütün dünyada bulunduğu gibi hastalıklar konusu ile alakalı da olumsuz tesiri vardır. Bu tesirler şu şekildedir:
Havanın pis olması

Dünyadaki her on şahıstan dokuzu, mikroskobik partiküllere maruz kalmayla alakalı koşullardan ötürü sıhhat problemleri yaşarken her sene ön görüi 7 milyon şahıs pis havayı soluduğu amacıyla ölmektedir. Kömür, dizel, gaz yağı, hem de biyo yakıt ve çöp gibi pis yakıtların yakılmasının bir neticesi olarak, bu çok ufak kirleticiler akciğerlere girmektedir. Endüstriyel tarım ve petrol ve gaz üretiminden kaynaklanan metan emisyonlarının yanı sıra, insan solunum sistemi solunan bu pis havayı temizlemeye çalışmaktadır. Hava pisliği akciğer kanseri, felç ve kalp hastalığı gibi detaylı sıhhat problemlerine yol açabilir.

Hava pisliği ile alakalı ölümlerin yüzde 90’dan fazlası düşük ve orta gelirli ülkelerde meydana gelmektedir, fakat yüksek gelirli ülkelerde bu hale bağışıklık kazanmış değildir. 2019’da oluşturulan bir araştırma, hava pisliğinin Avrupa’da senede 800.000’den çok ölüme amacıyla bulunduğunu belirleme edilmiştir. Bunu perspektife sokmak, hava pisliğinin senede Dünya Sıhhat Örgütü’nün 2015 senesinde çoktan 7,2 milyon ölümden mesul bulunduğunu ön görü edilmiştir ve bu demek oluyor ki hava pisliği tütün içiciliğinden daha çok ölüme amacıyla olmaktadır.
Hayvanlar ve insanlar arasında geride bıraktığımız hastalıklar

Çevre ve Hava Kirliliğinin Salgınlara Etkisiİnsanları tesirleyen yeni meydana çıkan hastalıkların yüzde 70’inden fazlası yaban ve evcil hayvanlardan kaynaklanmaktadır. BM Çevre Programı, zoonotik hastalıklar amacıyla en mühim risk olarak hayvanlar ve insanlar arasındaki çoğalan ilişki sayısını listelemektedir. Tarım ve endüstri gibi insan eylemleriyle hayatsal hayat alanlarının tabiatsını değiştirerek, insanları vahşi hayattan ayıran ‘tampon bölgeler’ ciddi şekilde azaltılmıştır. Hükümetler arası Bilim-Politika Platformu (IPBES) uzmanlarının yaptığı açıklamada, natural kaynakların korunması üstünde ekonomik büyümeyi ödüllendiren bir düzenin, hastalıkların vahşi hayattan insanlara yaseneması amacıyla kusursuz bir fırtına yarattığını açıklamaktadır. Bu demek oluyor ki Korona virüs pandemi ardından daha kuvvetli ve daha sıkı oluşturulan düzenlemelerle etrafa özen göstermek zorunluluktur.

Besleyici besinlere sınırlı erişim

Sıhhatlı olmak, bağışıklık düzenini destekleyen dengeli bir diyete bağlıdır. DSÖ, besin üretimi üstündeki tesiri amacıylaiyle biyolojik detaylıliğin direkt olarak beslenmeyle bağlantılı bulunduğunu belirtmektedir. Çok detaylı çeşitler toprağın daha uzun vakit üretken kalmasına yardımcı olur ve yiyecek amacıyla hasat edilebilecek yeni bitkiler, hayvancılık ve deniz çeşitlerini keşfetmek amacıyla bir kaynak sağlamaktadır.
Ancak besin güvenliği yalnızca yeterli olmamaktadır. 800 milyon insanın besin kıtlığı riskiyle karşı karşıya kaldığı hallerde 2,1 milyar şahıs obez ya da çok kilolu haldadır. Enerji ihtiyaçlarının fazlası yalnızca üç ürünle karşılanmaktadır; şunlar pirinç, buğday ve mısırdır. Bunların fazlası ekmek gibi yüksek derecede işlenmiş mamüller olarak sonuca erer ya da şekerlemedeki tatlandırıcılar dâhil olmak üzere bileşenlere dönüştürülür. Ne yazık ki, son derece endüstrileşmiş, yoğun besin üretim sistemi, besin yönünden yoksul yiyecekleri ucuz ve basit erişilebilir kılmaktadır.

Doğal tıp kaynaklarını yok etmek

Tarım, iklim farklılığı ve aşırı hasat amacıylaiyle habitattaki farklılıklar biyolojik detaylılik yönünden varlıklı ortamları tüketmektedir. Bu bir sorundur, zira bu alanlar genelde natural kaynaklardan elde edilen bir ileri büyük tıbbi atılımların bulunduğu yerlerdir. ABD’de önde gelen reçeteli ilaçların aşağı yukarı yüzde 80’i natural kaynaklara dayanmaktadır ve şunların fazlası bilhassa kanser tedavisinde mühimdir. Doğal kaynakların süratle azalmasıyla, mühim tıbbi çeşitleri keşfetmeden evvelce kaybedilebilir.
Dünya genelinde milyonlarca insan sıhhat hizmetleri amacıyla natural ortamdan toplanan geleneksel ve vakitgelen tıp kaynaklarına da güvenmektedir. Bazı ülkelerde, bu tıbbi bitkiler sıhhat sistemlerinin mühim bir parçasıdır. Bu geleneksel ilaçlar amacıyla hayati ehemmiyet taşıyan çeşitlerin kayıbı milyarlarca insanın kullanabileceği tedavi seçeneklerini azaltacaktır.
Temiz su sıkıntısı
Ortalama olarak bir şahıs şahsi temizlik ve içmek amacıyla günde 50 litre su kullanır. BM, sahip olunan süratte kullanmaya ve kirletmeye devam edersek, dünya nüfusunun üçte ikisinden fazlası 2025 senesine kadar su stresi olan bölgelerde yaşıyor olabilir. Zaten, 1,8 milyar insan pis içme suyuna bağlı hastalıklara yakalanma riskiyle karşı karşıyadır. Su Yardımının Kıdemli Politika Analisti Jonathan Farr, Birleşmiş Milletler Dünya Su Gelişimi raporunun yayınlanmasına cevap olarak “Şu anda 844 milyon insan (dünya nüfusunun dokuzda biri) temiz suya sahip değil” diyor. “Diğerleri güvenilmez bir su kaynağı ile karşı karşıyadır, zira tarım, endüstri ya da toplumun daha varlıklı kesimleri sudaki adil paylarından daha fazlasınu alabilirler.”
Dünya Sıhhat Örgütünün Koronavirüs pandemisinde sıksık vurguladığı bir hal vardır. Virüsü kont-trol etmenin en tesirli yolunun el hijyenine ilgi etmek bulunduğudur. Ancak dünyada milyonlarca insan yeterli su kaynakları olmadığı amacıyla bu tavsiyeyi uygulayamamaktadır. 42 ülkenin yaptığı bir ankette, nüfusun yarısından azının evlerinde asli sabun ve suya erişimi vardır. Covid-19 krizi, küresel su krizini ön plana çıkarmış ve her bireyin temiz tedarike erişiminin sağlanmasının aciliyetini vurgulamıştır.

Çözüm Yeşillenme

Çevre ve Hava Kirliliğinin Salgınlara Etkisi Sorumsuz davranışlar hastalanma tehlikesini artırıyor olsa da, pandeminin başka tarafındaki iyileşme, sistemik değişim amacıyla bir fırsat sağlayabilir. Gelecekteki salgınları ve şunların toplum üstündeki tesiri fakat insanlar ve tabiat arasındaki sıhhatli dengeyi geri kazandırılarak azaltılabilir. Yeşillenme fikri şuandan mühim sayıda Avrupalı doğrulusunda desteklenmektedir. 1,2 milyon şahıs AB’nin “dünyanın gördüğü en büyük yeşil yatırım planını” başlatma çağrısına katılmıştır. Avrupa’nın en büyük on etraf kuruluşundan meydana gelen Green10 koalisyonu, yenilenebilir enerjinin vakitgelen kullanımı, natural hayat alanlarının restorasyonu ve tarım uygulamalarının yeşillendirilmesi gibi çözümler amacıyla milyarlarca yatırım yapılmasını istemiştir. Bunların hepsi, küresel sağlığa tesir eden iklim farklılığınin tesirlerinin üstesinden gelmeye yardımcı olacaktır.
Avrupa Çevre Bürosu AB siyaset direktörü Patrick ten Brink’ e göre yeni bütçe, kaynak tasarrufu, pisliği azaltma ve iklim çöküşüyle mücadele edecek şekilde ayarlanmalıdır. Gelecekteki salgınları ve şunların toplum üstündeki tesiri fakat insanlar ve tabiat arasındaki sıhhatli dengeyi eski haluna getire bildiğinde kurulabilir.