B6 Vitamini Eksikliğinin Nedenleri Ve İşaretleri

B6 vitamini, sekiz B vitamininden biridir. Bu vitamin grubu, uygun hücre fonksiyonu için önemlidir. B6 vitamininin vücutta birçok işlevi vardır ve 100’den fazla enzim reaksiyonunda rol oynar, metabolizmaya fayda sağlar, merkezi sinir sistemini, normal beyin gelişimini ve bağışıklık sistemini sağlıklı tutar, ruh halini, iştahı, uykuyu ve düşünceyi etkiler. Hastalıklarla savaşmak ve kanın oksijeni vücudun her yerine taşımasını sağlamak için de B6’ya ihtiyaç vardır. Vücudun enerji için proteinleri, karbonhidratları ve yağları metabolize etmesine, beyin hücrelerinde enerji kullanımının düzenlenmesine, serotonin ve dopamin gibi kimyasal habercilerin (nörotransmitterlerin) sentezlenmesine yardımcı olmak başlıca görevleri arasındadır.
Bu makale B6 vitamininin eksiklikleri durumunda ortaya çıkabilen sorunlara, işaretlerine, besin kaynaklarına ve takviyelere değinmektedir.

B6 Eksikliğinde Neler Olabilir?

Düşük Enerji: Vücudun her hücreye oksijen taşımak için kullandığı hücreler olan kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) oluşturulması için gerekli bir vitamin olan B6 vitamini çok düşük seviyedeyse anemi (kansızlık) görülebilir. Yeterli kırmızı kan hücresine sahip olmamak enerjiyi tüketebilir ve çok yorgun hissedilmesine neden olabilir. Tek sebep bu değildir, vücutta yeteri kadar demir bulunmaması, folat, B12 ve başka vitaminlerdeki eksiklikler de anemi oluşturabilir. B6 vitamini, Sideroblastik anemi denilen bir genetik anemi tipinin tedavisinde etkilidir.
Deri Döküntüleri: B6 eksikliğinde Seboreik dermatit olarak bilinen kaşıntılı, pullu kırmızı bir döküntü yaşanabilir. Yüzde, göğsün üst kısmında, kafa derisinde ve boyunda kendini gösterebilir. Döküntü zamanla belirginleşebilir. Eksiklik az ise semptomların ortaya çıkması için aradan aylar ya da yıllar geçmelidir.
Kuru, Çatlamış Dudaklar: Ağız, B6 eksikliğinin tespit edilebileceği yerlerden biridir. Dudakların pullanması ve iltihaplanması, ağrı ile birlikte ağzın köşelerinde oluşan çatlaklar B6 eksikliğini gösterebilir.
Parlak, Ağrılı Dil: Şişmiş, iltihaplı, kızarık, pürüzsüz veya ağrılı bir dil B6 eksikliğinin göstergesi olabilir. Bu, çiğneme, konuşma ve yutma ile ilgili sorunlara neden olabilir.
Zayıflamış Bağışıklık Sistemi: B6 eksikliği bağışıklık sisteminin hastalıklara karşı savaşmak için üretmesi gereken beyaz kan hücrelerinin ve antikorların oluşumunu engeller. Sonuç olarak vücudun kendini savunması zorlaşır ve kısır döngüye girilebilir. Kanser ve başka hastalıklarda B6 kaynağı tükenebilir, telafisi için daha çok vitamin alınması gerekebilir. B6 vitamini takviyesiyle bu kolayca yapılabilir.
Ellerde veya Ayaklarda Uyuşma: Periferik nöropati denilen bir sinir bozukluğunda parmaklarda karıncalanma, ayaklarda uyuşma hissedilir. B6 eksikliği bu bozukluğu tetikleyebilir. B6 dışında B12 gibi vitaminler de sinirlerin sağlıklı kalması için önemli ve gereklidir.

Bebeklerde Huysuzluk: Bebeklerde huysuzluk B6 vitamini düşüklüğüne işaret edebilir. Bu, bebeğin yaklaşık olarak 6 aydan daha uzun bir süre anne sütü dışında farklı bir şeyle beslenmemesi durumunda olabilir. Hamilelik ve bebeklik döneminde beyin gelişimi üzerinde etkili olan B6 vitaminindeki az bir eksiklik bile nöbetlere yol açabilir. Bebeğin işitmesini hassaslaştırabilir, böylece etrafındaki sesler, gürültüler kolayca keyfini kaçırabilir.
Hamilelikte Mide Bulantısı: Anne adayları diyetlerinde herkesten daha fazla B6’ya ihtiyaç duyarlar. B6 vitamini (piridoksin), hamilelik sırasında sabah bulantısının şiddetini azaltabilir. Doksilamin (bir antihistaminik) ve piridoksin kombinasyonu da orta seviyeli semptomlarda işe yarayabilir. Kalıcı mide bulantısı ve kusma varsa hamilelere B6 vitamini takviyeleri reçete edilebilir. Takviyeler sadece doktor rehberliğinde alınmalıdır.
Ruh Halindeki Değişiklikler: B6, beyinde nörotransmitterlerin oluşturulmasının önemli bir parçasıdır, ruh halini ve hafızayı düzenlemeye yardımcı olur. Yeteri miktarda değilse artan sinirlilik, endişe ve depresyon fark edilebilir, zihinsel yetenekler yavaşlayabilir. Bir kişide kafa karışıklığı, bilinç bulanıklığı ( beyin sisi) görülüyorsa ve özellikle de yaşlıysa bunun nedeni B6 vitamini eksikliği olabilir. Bu, kalça kırığı, inme (felç) ya da diğer ciddi hastalıkların ardından depresyona girme olasılığında artışa neden olabilir. Aslında B6 vitamini takviyelerinin demanslı hastalarda veya diğerlerinde bilişsel yetenekleri, ruh hali değişikliklerini iyileştirdiğini gösteren kanıtlar azdır.
Kanser: B6 seviyesindeki düşüklük kanser olma olasılığında rol oynayabilir. Araştırmacılar nedenini tam bilmemektedir ancak araştırmalar B6 eksikliğinin yemek borusu ve mide kanserleriyle ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Bundan başka bu vitaminin eksikliği kişilerin prostat kanseri, meme kanseri gibi hormon kaynaklı (steroid tipte hormonlar) kanser türlerine yakalanmalarını artırabilir.
Yukarıda açıklamaları yapılan belirtilerden herhangi birine sahip olan kişiler B6 vitamini eksikliği olup olmadığını belirlemek için bir tıp uzmanıyla görüşmelidir.

B6 Vitamininin Besin Kaynakları

Çoğu gıdada bir miktar B6 vitamini bulunur. Dengeli bir diyete sahip insanlar bir eksiklik geliştirme eğiliminde değildir. Sığır eti, sığır karaciğeri, kümes hayvanları ve somon gibi balıklar iyi B6 kaynaklarıdır. Bir bardak nohut günlük ihtiyacın yarısını karşılar. Kahvaltılık gevrekler gibi güçlendirilmiş gıdalar, patates, mısır, muz, kabuklu yemişler, tofu, bulgur, çökelek, kabak, pirinç,kuru üzüm,soğan,ıspanak,karpuz diğer B6 kaynakları arasındadır.

Günlük Doz

Günlük B6 vitamini gereksinimi birkaç faktörden etkilenebilir, yaşa bağlı olarak değişebilir. Mesela, 7 ile 12 aylık bebekler günlük 0,3 miligram B6 vitaminine ihtiyaç duyar. Büyüdükçe günlük ihtiyaç artar. 50 yaş ve altındaki yetişkinler için önerilen günlük miktar 1,3 miligram, 50 yaşından sonra önerilen günlük miktar kadınlarda 1,5 miligram ve erkeklerde 1,7 miligramdır. Hamile kadınlar daha çoğuna (günlük 1,9 miligram) ihtiyaç duyar.

B6 Eksikliğinin Nedenleri

B6 vitamini eksikliği nadirdir. Çoğu insan yediği besinlerle yeterince alır ancak B12 ve B9 vitamini gibi diğer B vitaminlerindeki eksiklik B6’nın da eksik olma olasılığını artırır. Otoimmün bozukluğu olanlarda, obez olanlarda, sigara içenlerde, hamilelerde veya emzirenlerde B6 seviyelerinin düşük olma olasılığı daha yüksektir. Uzun süreli aşırı alkol tüketimi, hipotiroidizm ve diyabet gibi sorunlar da B6 eksikliğine neden olabilir. Kişilerde bağırsak emilimi zayıfsa, östrojen, kortikosteroid, antikonvülzan veya başka ilaçlar alınıyorsa eksiklik gelişebilir. Doktor yeni bir ilaç reçete ederse, bunun vücut üzerindeki genel etkisi sorulmalıdır.

B6 Vitamini Takviyeleri

B6 vitamini suda çözünen bir vitamindir. Vücut bu vitamini depolamaz ve fazlalığı idrarla atar, bu nedenle her gün besinlerle yeterli miktarda B6 vitamini alınmalıdır. Genellikle çoğu insan yeterli B6 vitamini tüketir ve takviye alması gerekmez. Beslenme ile yeteri kadar B6 alınamıyorsa, eksikliği saptanırsa doktorlar diyet değişiklikleri veya B6 vitamini takviyesi önerebilir. Takviyeler kapsül veya tablet şeklinde mevcuttur. Multivitaminlerin çoğu B6 vitamini içerir fakat ayrı da bulunabilir. İlaç kullanılıyorsa ya da herhangi bir takviye alınıyorsa doktora bildirilmelidir.
Besinlerle birlikte fazla B6 vitamini tüketmenin herhangi bir olumsuz etkisi bulunduğuna dair kanıt yoktur fakat takviye kullanırken dikkatli olunmalıdır. Normalin çok üstünde B6 vitamini almak sinirlerde hasara sebep olabilir, uyuşma, kas kontrolünde veya istemli hareketlerin koordinasyonunda eksiklik (ataksi), mide bulantısı ya da mide ekşimesi, güneş ışığına duyarlılık (fotosensitivite), ağrı veya aşırı sıcaklıkları algılama yeteneğinde azalma yapabilir.